Op zondagmiddag 11 oktober 2026 kwamen zo’n zestig bezoekers naar de vernieuwde Vuister voor een inhoudelijke en goed bezochte lezing van historicus Hans Luiten. De bijeenkomst bracht €750 op, volledig bestemd voor het Arie Lemsfonds, dat jaarlijks geld inzamelt voor goede doelen in de Zaanstreek.
In zijn lezing “Kan Europa zonder de Verenigde Staten?” plaatste Luiten de actuele geopolitieke spanningen in een breed historisch perspectief. Hij liet zien hoe het koloniale gedrag van grootmachten in het verleden doorwerkt in hedendaagse internationale verhoudingen. Daarbij verbond hij de grillige houding van de Verenigde Staten onder Donald Trump met eerdere patronen van machtspolitiek, invloedssferen en afhankelijkheid.
Luiten nam het publiek mee langs de Monroe‑doctrine, de Amerikaanse rol in de Tweede Wereldoorlog, de opkomst van Europese samenwerking via EGKS, EEG en EU, en de vorming van de NAVO. Hij schetste hoe Europa decennialang kon bouwen op Amerikaanse militaire en technologische steun, maar ook hoe die steun historisch gezien nooit volledig belangeloos was. De vergelijking met vroegere koloniale machtsstructuren bood een scherp kader om de huidige onzekerheden te duiden: de Russische dreiging, de opkomst van China, technologische afhankelijkheid en de vraag hoe Europa zich moet positioneren nu de trans-Atlantische relatie minder vanzelfsprekend is.
De centrale vraag van de middag – of Europa zonder de Verenigde Staten kan of zou moeten – leidde tot een levendige gesprek onder de aanwezigen.
De opbrengst van de bijeenkomst komt ten goede aan het Arie Lemsfonds, dat in 2027 initiatieven ondersteunt die het welzijn van jongeren in de Zaanstreek vergroten. Zaanse organisaties kunnen hiervoor in het eerste kwartaal van 2027 een aanvraag indienen.
